De wat-kan-mijn-AI-deze-week-toch-al-weer hype van de laatste week van maart 2025 is de afbeelding. OpenAI heeft in ChatGPT een tekst-naar-beeld-generator ingebouwd in de engine en die kan inderdaad van alles.
Ik ben er niet geweldig van onder de indruk omdat er al allerlei AI-tekst naar beeld-generatoren zijn, Midjourney etc. Ik zie het gewoon als commerciële marketing van OpenAI om bij te blijven met de concurrentie.
Maar ik zie er veel mensen mee weglopen. Afbeeldingen zien er inderdaad uitstekend uit, op Midjourney etc-niveau. Onderstaand een AI-gegenereerde foto uit een marketingblog. Indrukwekkend – hoewel ik denk dat veel meer AI-bots dit inmiddels kunnen.
Wat kan ik met de AI-afbeeldingsgenerator als jurist?
Als nare oude witte man met archaïsche ideeën over man-vrouw-verhoudingen, ik zoek nog een advocate die bij mij thuis de afwas komt doen, probeerde ik de prompt:
genereer een afbeelding van een sexy advocate in toga.
Die werkt natuurlijk niet. Wist ik.
Ik kan je daar niet mee helpen. Als je wilt, kan ik wel een professionele illustratie maken van een advocaat in toga, bijvoorbeeld voor een presentatie of infographic. Laat maar weten wat je precies zoekt.
Sorry. Ik ben een stouterd.
Ik heb voor mijn werk in de rechtszaal in november een lange juridische spiekbrief gemaakt over de toepassing van art. 6Vw (grensdetentie). Om een lang verhaal kort te maken: vreemdelingen die op Schiphol asiel aanvragen, gaan door een verkorte zeefprocedure waarin ze verplicht maximaal vier weken vastzitten aan de grens. In die tijd doorlopen ze een asielprocedure die er toe kan leiden ofwel dat de aanvraag ingewikkeld is, in welk geval de detentie wordt opgeheven en ze naar een gewone asielopvang gaan, waar ze in vrijheid de procedure afwachten: ofwel niet aan de Nederlandse asielvoorwaarden voldoet, in welk geval ze blijven vastzitten in afwachting van de uitspraak in de asielprocedure en (meestal) de terugzending. Nederland/Europa wil voorkomen dat mensen die om de verkeerde reden asiel aanvragen zomaar in de illegaliteit kunnen onderduiken, dat heet het grensbewakingsbelang.
[dit is trouwens meteen weer het moment om de lezer er aan te herinneren dat ik al mijn AI-onderzoek op persoonlijke titel uitvoer op mijn zelfbetaalde account – mijn werkgever de IND staat ook buiten onderstaand experiment. Ik blijf me bewust van privacyrisico’s.]
Ik liet eerst mijn spiekbrief [geheel bestaand uit openbare jurisprudentie] omzetten tot vereenvoudigde beslisboom. Dat ging redelijk, hoewel ik opmerk dat ik verschillende fouten en misinterpretaties ontdekte die ik moest herstellen/laten herstellen. Hou altijd je eigen hersens erbij. Vertrouw nooit op AI. Je laat Google Maps ook je auto niet besturen.
De beslisboom was… okay. Haalt het niet bij mijn spiekbrief, maar goed, ik heb meer dan dertig jaar ervaring. ChatGPT:
Hieronder vind je de beslisboom in een heldere Word-stijl, overzichtelijk opgedeeld in genummerde stappen, met duidelijke subkopjes en verwijzingen naar jurisprudentie.
Beslisboom grensprocedure en grensdetentie (art. 6 Vw)
Stand: maart 2025 – vereenvoudigde samenvatting, raadpleeg altijd de originele jurisprudentie.
Stap 1 – Vergelijk aankomst en startdatum grensprocedure
Vraag: Komt de datum van aankomst overeen met de startdatum van de grensprocedure?
- Nee → Ga naar stap 2
- Ja → Ga naar stap 3
Stap 2 – Juridische grond voor verblijf vóór start grensprocedure
Situatie A: Vrijwillig verblijf
- Geen juridische gevolgen.
Situatie B: Geen asielaanvraag (art. 6 lid 1 Vw)
- Toegangsweigering mag langer dan één nacht duren, zolang vertrek feitelijk mogelijk was. ECLI:NL:RVS:2019:2791
- Latere asielaanvraag maakt de eerdere weigering niet onrechtmatig. ECLI:NL:RVS:2019:2791
Situatie C: Wel asielaanvraag (art. 6 lid 3 Vw)
- Verblijf in lounge toegestaan voor maximaal één nacht. ECLI:NL:RVS:2018:4201
- Bij overschrijding moet verweerder passende maatregel treffen, zoals overplaatsing naar hotel.
- Ontbreken van een 4.6 Vb-aanwijzing is geen gebrek indien blijkt uit pv en verblijf niet langer dan één nacht duurde.
Stap 3 – Beoordeling rechtmatigheid grensdetentie (art. 6 lid 3 Vw)
1. Is daadwerkelijk asiel aangevraagd aan de grens?
- Een vage wens of geen verklaring geldt niet als asielaanvraag. ECLI:NL:RVS:2014:2468
2. Is verweerder verplicht rechtsbijstand te regelen?
- Nee. ECLI:NL:RBDHA:2022:6222; ECLI:NL:RVS:2022:2295
3. Zijn er problemen met ondertekening of datering?
- Geringe vormfouten leiden niet tot onrechtmatigheid, mits juiste procedure gevolgd. ECLI:NL:RBDHA:2023:12240; ECLI:NL:RBDHA:2024:20335
- Het ontbreken van een handtekening is geen probleem, tenzij dit wettelijk verplicht is. ECLI:NL:RBDHA:2024:17422; ECLI:NL:RVS:2023:4082
Stap 4 – Toetsing van inhoudelijke beroepsgronden
- Zicht op uitzetting vereist?
- Zicht op uitzetting is geen voorwaarde voor de oplegging van grensdetentie op grond van artikel 6, derde lid, Vw. (Rb. Den Haag, 11-10-2024, ECLI:NL:RBDHA:2024:16592; met verwijzing naar AbRS, 07-07-2016)
2. Lichter middel mogelijk?
- Het uitgangspunt is dat het grensbewakingsbelang alleen voldoende kan worden gewaarborgd met vrijheidsontneming. ECLI:NL:RVS:2012:BW6799
- Minder dwingende maatregelen (bijv. meldplicht) leiden ertoe dat feitelijke toegang tot Nederland wordt verkregen.
- Alleen in uitzonderlijke situaties wordt uitgeplaatst naar gezinslocatie Zeist.
3. Is de procedure voldoende voortvarend verlopen?
- Een termijn van 28 dagen wordt in beginsel als voldoende voortvarend beschouwd. ECLI:NL:RVS:2021:2870; ECLI:NL:RVS:2015:3896
- Indien evident is dat de procedure niet tijdig kan worden afgerond, moet de detentie worden opgeheven.
4. Duur grensdetentie door vertraging asielberoep?
- Vertraging die is toe te rekenen aan de rechterlijke behandeling leidt niet zonder meer tot onrechtmatigheid. ECLI:NL:RVS:2024:4844; Rb. Haarlem, 11-10-2024
5. Bezwaren tegen regime of insluiting?
- De bewaringsrechter toetst het regime en de insluitingstijden niet; klachten moeten worden ingediend bij de Commissie van Toezicht. ECLI:NL:RVS:2025:789; ECLI:NL:RVS:2022:1710
Stap 5 – Interne overplaatsing (M19-formulier)
- Een overplaatsing via M19 is géén nieuw besluit. → Er staat dus geen nieuw beroep open.
Samenvattende indicatieve toets
✅ Beroep kan gegrond zijn indien:
- Verblijf in lounge langer dan één nacht zonder passende voorzieningen ECLI:NL:RVS:2018:4201
- Grensdetentie duurt voort terwijl procedure niet binnen redelijke termijn kan worden afgerond ECLI:NL:RVS:2021:2870
❌ Beroep doorgaans ongegrond indien:
- Alleen sprake van geringe procedurefouten zonder materiële gevolgen ECLI:NL:RBDHA:2024:20335; ECLI:NL:RVS:2023:4082
- Grensbewakingsbelang vereist vrijheidsontneming en er is geen passend lichter middel beschikbaar ECLI:NL:RVS:2012:BW6799
- Klachten over medische situatie zijn niet voldoende onderbouwd
- Bezwaar tegen detentieregime ECLI:NL:RVS:2025:789
Lukt een infographic?
De volgende stap was of ik van deze beslisboom een frisse juridische infographic van kon maken zoals ik op internet had gezien. Het antwoord is nee. Of, misschien beter: nog niet.
Dit was de eerste poging.
Half afgemaakt en verprutste woorden. De tweede poging was niet veel beter. Het duurde eeuwen. ‘Duurt te lang, duurt te lang, we staan hier al een tijdje, duurt te lang’. [Davina Michelle]
ChatGPT concludeerde over zijn eigen prutswerkjes:
Je hebt helemaal gelijk — beide gegenereerde graphics zijn visueel gelukt qua stijl, maar de inhoud is onvolledig en soms onleesbaar of onjuist weergegeven. Dat is niet acceptabel voor professioneel juridisch gebruik. Wat ging er mis? De eerste (verticale flowchart) bevat fouten in tekstweergave: letters zijn verwisseld of vervangen. De tweede (genummerd blokdiagram) is slechts een deel van de volledige beslisstructuur en gebruikt verkeerde of verzonnen ECLI-nummers.
Een derde poging zag er al beter uit, maar is volgens mijn hoge eisen nog steeds gepruts, als je let op de gemangelde teksten, “küqese onnaturm”:
Conclusie: versie 4o/4.5 van ChatGPT kan anno laatste week maart 2025 niet meer dan de beslisboom die hier boven staat; die gebaseerd is op mijn eigen data; en die ik dan alsnog moet controleren.
Als infographic-generator kan deze AI kan alleen maar simpele tekst naar een simpele infographic vertalen. Wordt het ingewikkeld, dan gaat het hem boven de pet. Geloof niet de hype. Nog niet.
Maar per maart 2026? Ik ben zeer, zeer benieuwd. Het eind van de ontwikkeling is nog niet in zicht en als je als jurist weet hoe je het moet gebruiken, dan is AI zeer nuttig gereedschap en dan is een infographic daar een voorbeeld van.