Steeds beter: mijn nieuwe ChatGPT 4.5 begint te redeneren als een vreemdelingenadvocaat

Samenvatting:

In dit praktijkexperiment laat ik zien hoe ChatGPT-4.5 stap voor stap leert redeneren als vreemdelingenadvocaat. Door middel van zorgvuldig geformuleerde prompts en analyse van de antwoorden heb ik de mogelijkheden én beperkingen van AI in het migratierecht onderzocht.
ik heb in 2024 de openbare werkinstructie 8 EVRM (gezinshereniging, family life) ingevoerd in ChatGPT. Daarna heb ik geprobeerd of de chatbot een openbare uitspraak kon beoordelen. Ik vond de resultaten toen veelbelovend. Tegelijkertijd was het soms moeizaam en ingewikkeld.
Anno 2025 is ChatGPT verder ontwikkeld. Ik heb de werkinstructie samen met jurisprudentie kunnen verwerken in een opdrachtprompt.
De nieuwe opdrachtprompt heb ik uitgetest op twee 8EVRM-uitspraken. Eén van de uitspraken was dezelfde uitspraak als in de test uit 2024, zodat ik goed vergelijkingsmateriaal heb.
Ik heb drie varianten van ChatGPT met elkaar vergeleken. 4.5 komt het beste uit de bus.
Je kunt een virtueel driegesprek simuleren met tegenspraak over de kansen in hoger beroep.
Evaluaties en argumentaties van standpunten komen verrassend adequaat over.

Frankenstein neemt een zondagje vrij

Kan ChatGPT 8EVRM aan? Ik probeerde het begin 2024 na eerdere testen met gemeentelijke zwembadenplannen, een strafrechtelijk getuigenverhoor en een vingeroefening om ChatGPT 500 pagina’s jurisprudentie over vreemdelingenbewaring aan te leren. Ik was nog niet zo handig met promptschrijven als nu en ChatGPT was nog niet zo kunstmatig intelligent als nu. We hadden beiden nog veel te leren. Vandaag wilde ik door waar ik (n)ooit was gestopt.

Maar laat ik maar weer eens eerst mijn vaste disclaimer opzeggen voor ik verder ga, AI is nu eenmaal omstreden onder ambtenaren, Amsterdam heeft net nog AI voor ambtenaren verboden:

Ik experimenteer in mijn eentje en bovendien niet met vertrouwelijke gegevens. Ik heb mijn zelfbetaald account, mijn werkgever de IND staat hier geheel buiten, ik schrijf dit stukje op mijn vrije zondag en mijn IND-collega’s zijn allemaal mensen die op menselijke wijze mensenwerk doen. Niks AI bij de dienst. Ze zeggen wel dat het allemaal robots zijn, daar bij de IND, maar volgens mij ben ik de enige.

Met deze stukjes en experimenten probeer ik juristen uit de eenentwintigste eeuw over te halen dat hun negentiende-eeuwse manier van werken echt verleden tijd is. Ik wil mijn eigen werk verbeteren en in het vreemdelingenrecht heb ik ervaring en kennis: dus vandaar dat ik experimenteer op een onderwerp in het verlengde van mijn werk. Ga daardoor niet denken dat de IND als geheel met gevaarlijke algoritmes knutselt.

Ik ben de enige doctor Frankenstein op kantoor, zogezegd.

8EVRM revisited

Vandaag besloot ik mijn experiment van vorig jaar te herhalen. Er is een openbare werkinstructie over gezinshereniging. Vorig jaar probeerde ik of ik die tot een prompt kon ombouwen. Lukte niet.

Wat wel lukte was de reusachtige werkinstructie omwerken tot een helder stappenplan. Het direct lezen van PDF-bestanden, zoals de werkinstructie of een openbare uitspraak van rechtspraak.nl was ingewikkeld. Uiteindelijk kreeg ik een redelijk resultaat na veel experimenteren, maar de werkwijze was omslachtig: ik moest teksten uit pdf-bestanden voorbewerken, knippen, direct plakken in het scherm van chatgpt, goed opletten of geen informatie wegviel, meerdere keren knippen en plakken: het ging met vallen en opstaan. Het beloofde veel, dat wel. Conclusie anno 2024:

Minder goed is het in impliciete argumentaties. Ik denk nog steeds dat creatief nadenken en buiten de kaders redeneren voorlopig aan mensen is voorbehouden. Of dat over twee jaar nog steeds zo is weet ik niet. Direct uit PDF’s lezen is vaak nog te ingewikkeld, denk ik. Maar als je goed voorbewerkt materiaal op de juiste manier aan de chatbot voert heb je een aardig hulpje om te brainstormen.

Nu in maart 2025 begon ik met het stappenplan dat ik vorig jaar had gemaakt. Prompt:

Ik wil dat je het volgende stappenplan exact verwerkt tot een prompt die vreemdelingenjuristen adviseert over 8 evrm-procedures:

Lukte!

Promptschrijven is een kunstje dat je onder de knie moet hebben, je moet gewend zijn om op een bepaalde systematische manier verwerkingsstappen achter elkaar te zetten. Het blijft een soort programmeren. AI kan software programmeren zoals Python en nu ook zichzelf programmeren. Het door AI laten schrijven van zo’n opdrachtprompt is makkelijker geworden. De prompts zelf zijn logischer.

De prompt begon keurig met een rolinstructie en een duidelijke taak: “Je bent een vreemdelingenjurist die juridisch advies verstrekt over verblijfsprocedures op basis van artikel 8 EVRM (recht op respect voor privé- en gezinsleven). Analyseer de casus aan de hand van de volgende gestructureerde stappen en geef een onderbouwd advies over de toepasselijkheid van artikel 8 EVRM.

Daarna volgde het stappenplan.

Na het publiceren van de werkinstructie zijn er allerlei uitspraken geweest. Bij het jurisprudentie-analysecentrum JAC van de IND werken uiterst gekwalificeerde juristen. Ik vond een uitstekend juridisch wetenschappelijk stuk waarin het JAC de uitspraken van de Afdeling op een rij zijn gezet vanaf 2022 (AbRS 13 juli 2022, 202104387/1, ECLI:NL:RVS:2022:2006). Het was zakelijk, nauwgezet, precies en bevatte uitsluitend openbare uitspraken waar het een uittreksel van gaf, kortom, kortom ik kon dit veilig uploaden.

Op deze manier voerde ik de prompt de actuele juridische kennis, het vlees op de botten van het geraamte van het stappenplan. Het jurisprudentie-overzicht stopte in maart 2024. Het werd in 2024 opgevolgd door een openbaar informatiebericht van de Directie Strategie en Uivoeringsadvies dat de werkinstructie actualiseerde. Ik voerde dat ook aan chatgpt en vroeg de verschillen met de werkinstructie te analyseren.

Lukte!

Ik kreeg een zeer uitgebreid antwoord, ik noem twee paar voorbeelden:

1. Terminologie: Van “MTNET” naar “Bijkomende elementen van afhankelijkheid”.

Verschil:

Het eerdere stappenplan gebruikte de term “meer dan gebruikelijke afhankelijkheidsrelatie (MTNET)”.
De Afdeling heeft nu besloten om in lijn met het EHRM voortaan te spreken van “bijkomende elementen van afhankelijkheid” (further elements of dependency).
Dit begrip benadrukt dat het niet gaat om een subjectieve emotionele band, maar om objectieve en objectiveerbare afhankelijkheid.

Gevolg:

Het stappenplan moet aangepast worden door MTNET overal te vervangen door “bijkomende elementen van afhankelijkheid”.
Dit maakt de toetsing minder subjectief en meer gebaseerd op concrete factoren.

(…)

7. Beoordeling van alternatieven en banden met het land van herkomst

Verschil:

Het oude stappenplan nam bestaande banden met het land van herkomst al mee als contra-indicatie.
IB 2024/57 maakt dit nog belangrijker: Hoe langer iemand in het land van herkomst heeft gewoond, hoe sterker wordt aangenomen dat alternatieven daar beschikbaar zijn. Verblijfsduur in het land van herkomst → minder snel afhankelijkheid van referent. Netwerken en voorzieningen in herkomstland worden kritischer beoordeeld.

Gevolg:

Het stappenplan moet meer expliciet benoemen dat lang verblijf in het herkomstland de afhankelijkheid van de referent verzwakt.
Beschikbare voorzieningen en netwerken moeten explicieter worden beoordeeld.

Het was al met al een heel adequate analyse. ChatGPT concludeerde dat de prompt met het stappenplan op de volgende punten moest worden aangepast:

Vervanging van “MTNET” door “bijkomende elementen van afhankelijkheid”.
Uitbreiding van de beoordelingscriteria met de nieuw benoemde bijkomende elementen van afhankelijkheid.
Striktere toetsing van samenwoning en afhankelijkheid op afstand.
Duidelijkere weging van financiële afhankelijkheid en alternatieven.
Specifiekere toetsing van zorgbehoefte en medische factoren.
Belangenafweging alleen uitvoeren als afhankelijkheid is vastgesteld.
Sterkere nadruk op alternatieve netwerken en banden met het herkomstland.

Ik voerde de twee documenten – het rechtspraakoverzicht van JAC en het informatiebericht – aanvankelijk in de verkeerde volgorde aan de chatbot, en zag dat daardoor de meer actuele uitleg uit het informatiebericht foutief werd terugveranderd in het inmiddels gedeeltelijk achterhaalde van het rechtspraakoverzicht. Ik realiseerde me: ChatGPT begrijpt uit zichzelf niet wat de meest relevante of actuele jurisprudentie is. Het is een robot die in de volgorde die jij aangeeft de opdrachten hersenloos uitvoert die jij aan hem geeft.

Ik voerde nu beide documenten allebei aan mijn tekstslaaf met instructie:

Beide documenten zijn van belang voor aanscherping van de prompt, maar ib 2024 57 is doorslaggevend in de interpretatie, want nieuwer. Betrek ze allebei in je advies voor promptverbetering. onderken verschillen.

Lukte!

Wat in een heldere tabel resulteerde:

En zes puntsgewijze adviezen voor verbetering van de prompt. Ik noem er een paar:

3. Gebruik uitsluitend de 6 factoren voor afhankelijkheidstoetsing

Huidige situatie:

De prompt gebruikt verschillende factoren om afhankelijkheid te bepalen.
IB 2024/57 beperkt deze tot 6 verplichte objectieve factoren.

Verbetering: 📌 Maak de afhankelijkheidstoets strikt gebaseerd op deze 6 factoren. “De toetsing van bijkomende elementen van afhankelijkheid vindt plaats aan de hand van de volgende 6 factoren: 1️⃣ Samenwoning: Woonde betrokkene langdurig samen met referent vóór vertrek naar Nederland? 2️⃣ Financiële afhankelijkheid: Is betrokkene grotendeels afhankelijk van referent? Zijn er alternatieve inkomstenbronnen? 3️⃣ Materiële/praktische afhankelijkheid: Heeft betrokkene structurele hulp nodig om zelfstandig te functioneren? 4️⃣ Gezondheid van betrokkene: Heeft betrokkene een aandoening waarvoor referent de enige verzorger kan zijn? 5️⃣ Banden met het land van herkomst: Heeft betrokkene een sociaal netwerk of voorzieningen in het land van herkomst? 6️⃣ Overige relevante omstandigheden: Zijn er andere objectieve factoren die tot afhankelijkheid leiden?”

5. Beoordeel alternatieve zorgmogelijkheden in het land van herkomst

Huidige situatie:

De prompt benoemt zorgalternatieven niet expliciet.
IB 2024/57 stelt dat dit verplicht onderzocht moet worden.

Verbetering: 📌 Neem een verplicht onderzoek naar zorgalternatieven op. “Bij de beoordeling van bijkomende elementen van afhankelijkheid moet expliciet worden onderzocht of betrokkene zorg en ondersteuning kan ontvangen van andere familieleden, sociale voorzieningen of medische instellingen in het land van herkomst. Hoe langer iemand in het land van herkomst heeft gewoond, hoe minder snel afhankelijkheid wordt aangenomen.”

Zo genereerde ik een volgens mij bruikbare basisprompt die een zaak conform de geactualiseerde werkinstructie en juridisch analysekader volgens een stappenplan kon beoordelen.

‘The prompt to rule all prompts’

Inmiddels heb ik de ervaring die ik in 2024 niet had en weet ik hoe ik een prompt moet schrijven en aanscherpen. Maar ook dat heb ik geautomatiseerd: ik heb een prompt gemaakt die nagaat of een juridisch bedoelde prompt voldoende nauwkeurig is en voldoende is aangescherpt voor een juridisch publiek. Dus ik heb mijn promptcontroleprompt losgelaten op de 8EVRM-prompt.

Lukte!

Positief volgens mijn promptcontroleprompt: de 8 EVRM-prompt heeft duidelijke stappen. Negatief: “De prompt bevat wel dwingende taal, maar is nog niet scherp genoeg geformuleerd om speculatie te voorkomen.” En: betere jurisprudentieverwijzingen noodzakelijk.

Met die aanpassingen ging de prompt van een acht naar een negen.

Het schrijven van de prompt kostte me nu anderhalf uur. Een jaar geleden ben ik misschien wel een week bezig geweest, in ieder geval veel langer, ik weet het niet meer. Het was gedoe toen.

De test! De test! Heb ik een juristenbot?

Ik heb daarna uitgebreid getest. Ik zocht ten eerste een openbare uitspraak die op 8 EVRM / nareis betrekking had. Dat was deze: ECLI:NL:RBDHA:2024:10578. Een Syrische jongeman heeft een Nederlandse asielstatus. Hij verzoekt als referent nareis van zijn ouders en drie broers en een zus (inmiddels meerderjarig). Zijn vader zou inmiddels al zelfstandig in Nederland zijn aangekomen. De dan nog voortdurende burgeroorlog in Syrië maakt gezinsleven in Syrië onmogelijk en in Turkije (waar kennelijk gezinsleden verblijven) is de situatie uitzichtloos.

De rechtbank verklaart zijn beroep ongegrond, eigenlijk op basis van de vaststelling dat verweerder de juiste afweging heeft gemaakt, het Nederlands economisch belang, het feit dat de familie voor hun persoonlijke veiligheid niet van hun Syrische zoon met asielstatus afhankelijk zijn, 8 EVRM geeft geen recht op vrije domiciliekeuze en onvergelijkbaarheid van andere jurisprudentie. De uitspraak komt op mij over als een doorsnee ongegrondverklaring, zo zijn er nog dertien in een dozijn. Ik vroeg mijn prompt om deze casus te beoordelen volgens de werkinstructie. Hij stroopte zijn mouwen op:

Upload een juridische tekst waarin een beroep op artikel 8 EVRM wordt gedaan, zoals een uitspraak, verweerschrift, verzoekschrift of beleidsdocument. Ik zal de prompt uitvoeren en een beargumenteerd en juridisch onderbouwd advies genereren op basis van IB 2024/57 en de meest recente jurisprudentie

En kwam met het volgende resultaat:

🔹 Stap 3: Toetsing aan ‘bijkomende elementen van afhankelijkheid’

De rechtbank volgt de IND in het oordeel dat tussen referent en zijn broers en zus géén gezinsleven bestaat, omdat niet is voldaan aan de cumulatieve criteria voor afhankelijkheid.

Mijn prompt toonde (tot mijn verrassing eigenlijk, ik had het niet geprogrammeerd) een keurig tabelletje met de zes criteria:

📌 Verwijzing naar IB 2024/57: “Geen enkel element is op zichzelf voldoende. Er is onvoldoende objectieve afhankelijkheid tussen referent en zijn broers/zussen om gezinsleven onder artikel 8 EVRM aan te nemen.”

📌 Conclusie:

Gezinsleven tussen referent en broers/zussen is onvoldoende onderbouwd.
Gezinsleven tussen referent en zijn ouders is wel aanwezig, en gaat naar de belangenafweging.

🔹 Stap 4: Is een belangenafweging vereist?

Ja, voor de ouders. Gezinsleven tussen referent en zijn ouders is erkend, dus een belangenafweging is vereist.

❌ Nee, voor broers/zussen. Omdat géén gezinsleven is aangenomen, vervalt de verplichting tot een belangenafweging voor hen.

📌 Verwijzing naar IB 2024/57: “Als er geen gezinsleven is, hoeft er geen belangenafweging plaats te vinden.”

🔹 Stap 5: Belangenafweging voor de ouders

✅ Factoren in het voordeel van de ouders:

Referent heeft een asielstatus en kan niet terug naar Syrië.
Er is een objectieve belemmering om gezinsleven in Syrië uit te oefenen.
Minderjarige leeftijd van broers/zussen ten tijde van de aanvraag.

❌ Factoren in het nadeel van de ouders:

De objectieve belemmering is door IND niet als doorslaggevend erkend.
Economisch belang van Nederland → De IND acht aannemelijk dat eisers beroep zullen doen op sociale voorzieningen.
Geen ernstige medische redenen die nopen tot verblijf bij referent.

📌 Conclusie van de rechtbank:

De IND heeft een correcte belangenafweging gemaakt.
Objectieve belemmeringen om gezinsleven uit te oefenen in Syrië wegen mee, maar zijn niet doorslaggevend.
Het economisch belang van de staat en gebrek aan exclusieve afhankelijkheid hebben de doorslag gegeven.

📌 Verwijzing naar Thematisch Overzicht Artikel 8 EVRM: “De rechter moet volledig toetsen of alle relevante feiten zijn meegewogen, maar de uitkomst van de belangenafweging wordt slechts terughoudend beoordeeld.”

🔹 Stap 6: Beoordeling van alternatieve zorgmogelijkheden

✅ Onderzocht door de rechtbank:

Syrië: Niet veilig, maar geen specifieke afhankelijkheid van referent aangetoond.
Turkije: Geen objectieve belemmering om gezinsleven daar voort te zetten.
Alternatieve familieleden: Geen bewijs dat broers/zussen uitsluitend afhankelijk zijn van referent.

🔹 Eindconclusie en Advies

📝 Op basis van de toetsing is de volgende conclusie gerechtvaardigd: 1️⃣ Gezinsleven tussen referent en zijn ouders is erkend, maar de belangenafweging valt in het nadeel van eisers uit. 2️⃣ Gezinsleven tussen referent en zijn broers/zussen is niet aangetoond → Geen belangenafweging vereist. 3️⃣ Objectieve belemmeringen om gezinsleven in Syrië voort te zetten zijn relevant, maar niet doorslaggevend. 4️⃣ Het economisch belang van Nederland en het ontbreken van exclusieve afhankelijkheid geven de doorslag.

📌 Definitief advies: De IND heeft correct geoordeeld. Het beroep op artikel 8 EVRM is onvoldoende onderbouwd en het besluit om geen mvv te verlenen blijft in stand.

NB: dit is dus het advies of de conclusie van de chatbot op basis van deze test. Ik heb zelf geen juridisch of inhoudelijk oordeel over deze uitspraak. Ik probeer gewoon wat.

Hoger beroep of niet? Wat zegt deze juristenbot? Drie varianten

Vervolgens heb ik in drie ChatGPT-modellen, nl het gangbare 4o, het nieuwere o1 dat geavanceerd redeneren gebruikt en het allernieuwste 4.5 gebruikt om een virtuele discussie te organiseren tussen drie virtuele personen. Ik gaf de opdracht tot een rondetafelgesprek tussen een AI-procesvertegenwoordiger IND (pro), een AI-rechter (neutraal en gericht op procesrecht) en een AI-advocaat (contra de gegrondverklaring). De AI-advocaat wil de kansen voor hoger beroep inschatten bij de Afdeling. “Geef tegenspraak”.

Ik realiseerde me bij de eerste testronde dat ik ChatGPT geen instructie had gegeven wat de insteek en de (juridische) beperkingen zijn bij hoger beroep. Ik heb (heel kort door de bocht, toegegeven) snel een richtinggevende uitspraak uit 2019 geupload, ECLI:NL:RVS:2019:1061, die uitleg geeft over het grievenstelsel in hoger beroep. [Als ik de prompt ga doorontwikkelen zou ik na gedetailleerd en secuur jurisprudentie-onderzoek een helder stappenplan in de prompt opnemen). In alle drie de varianten gingen de drie AI-personen met elkaar in debat.

In versie 4.5 was dat het meest geanimeerd, alsof het een echte dialoog was. De advocaat vond de minderjarigheid van broer en zus niet goed meegewogen en de alternatieve verblijfsmogelijkheden in Turkije slechts zeer summier besproken. Het volgende dialoogje ontspon zich:

De AI procesvertegenwoordiger: “Het grievenstelsel kent als vereiste dat de rechterlijke uitspraak moet worden bestreden, niet opnieuw de feiten. De rechtbank kón niet op alle details ingaan, maar heeft volgens mij haar kernoverwegingen heel zorgvuldig gegeven.

Minderjarigheid: De rechter heeft gemotiveerd dat gezinsleven tussen broers en zus en referent niet voldoende is aangetoond. Een beroep op minderjarigheid is geen wondermiddel: IB 2024/57 stelt objectieve afhankelijkheid voorop, en die is onvoldoende onderbouwd.
Turkije: De rechtbank stelt dat eisers niet specifiek hebben aangetoond dat zij daar géén opvang of beschermingsmogelijkheden hebben, anders dan de algemene stelling dat “Turkije niet veilig is.” De bewijslast ligt bij eisers.

Bovendien, volgens ECLI:NL:RVS:2019:1061 kan de Afdeling een verkorte motivering toepassen als de aangevoerde grieven niet tot vernietiging van de uitspraak zullen leiden. Dus zelfs al is men het niet eens met de rechter, de Afdeling hoeft er niet uitgebreid op in te gaan als het (kennelijk) niet slaagt.”

De rechter vult aan: “Precies. De Afdeling is, anders dan de rechtbank, geen “herkansingsrechter” met een volledig nieuwe feitelijke toets, maar een rechter die vooral beoordeelt of de rechtbank correct heeft gehandeld. Ze toetst:

Of de rechtbank juridisch juist heeft geoordeeld.
Of voldoende is gemotiveerd.
Of de besluitvorming en het rechtbankoordeel in lijn zijn met vaste jurisprudentie en beleid.

Als de Afdeling oordeelt dat de zaak niet over open rechtsvragen gaat, of dat de rechtbank alles deugdelijk heeft gedaan, kan ze op grond van ECLI:NL:RVS:2019:1061 en artikel 91, tweede lid, Vw 2000 buiten zitting en verkort beslissen.”

De advocaat werpt tegen: “Er is spanning tussen wat de IND veronderstelt en wat de rechtbank eist aan bewijs. Dat is een vraagstuk dat vaker speelt en raakt aan rechtsbescherming in algemene zin, lijkt mij.”

De bespreking eindigt met een samenvatting van de rechter die oordeelt dat terzake minderjarigheid kans is op een verkorte motivering, geen nieuwe rechtsvraag, en terzake het verblijf in Turkije dat de IND zegt dat volgens vaste jurisprudentie generieke stellingen van eiser onvoldoende zijn.

Ik vond het niet slecht. De o1-bespreking was bondiger, directer en zakelijker, 4o was oppervlakkiger. Ik liet 4o en 4.5 vergelijken:

Vergelijking: De eerder (in GPT-4.0) gevoerde discussie was al een virtuele discussie over dezelfde casus. De nieuwe versie (GPT-4.5) voegt extra aandacht toe aan ECLI:NL:RVS:2019:1061 en de specifieke procedureregels in hoger beroep. Hieronder de voornaamste verschillen:

Nadruk op grievenstelsel en verkorte motivering: In GPT-4.0 kwam het grievenstelsel wel naar voren, maar minder uitgebreid. In GPT-4.5 is expliciet uitgelegd dat, als de aangevoerde argumenten niet tot vernietiging leiden, de Afdeling de uitspraak buiten zitting kan afdoen met een verkorte motivering (art. 91, tweede lid, Vw 2000).
Rol van ECLI:NL:RVS:2019:1061: GPT-4.5 verwerkt de typische elementen uit deze uitspraak: De beperkte vorm van hoger beroep in vreemdelingenzaken. Het geen verzet kunnen doen. De motiveringsvereisten (rechtseenheid, rechtsontwikkeling, rechtsbescherming in algemene zin).
Mate van detail over procedure: GPT-4.0 ging al in op mogelijke gronden voor hoger beroep (minderjarigheid, economische argumenten, enz.), maar zonder expliciete verwijzing naar de procedurele beperkingen in art. 91, tweede lid, Vw 2000. GPT-4.5 legt uit hoe de Afdeling in de praktijk omgaat met hoger beroep, wat nieuw is.
Conclusie over kansrijkheid: Beide versies stellen dat economische belangen en minderjarigheid niet per se nieuw zijn. GPT-4.5 verduidelijkt echter dat, als de Afdeling deze grieven niet als “nieuw of principieel” beschouwt, men snel uitkomt op een verkorte motivering. GPT-4.0 wees ook op mogelijke “motiveringsgebreken,” maar GPT-4.5 koppelt dit concreter aan de uitspraak ECLI:NL:RVS:2019:1061.

Samenvattend: GPT-4.5-versie heeft een sterkere focus op de hoger beroepsprocedure zelf en concretiseert hoe de Afdeling kan volstaan met verkorte motivering. GPT-4.0 was meer inhoudelijk gericht op de argumenten voor en tegen, maar minder expliciet over de procedurele regels uit ECLI:NL:RVS:2019:1061 en artikel 91, tweede lid, Vw 2000.

Conclusie: 4.5 was dus beter.

En tenslotte: dezelfde zaak als vorig jaar

Als laatste experiment voerde ik mijn AI-prompt de identieke zaak als bij mijn experiment vorig jaar. Vorig jaar ging het dus met vallen en opstaan en knippen en plakken, ditmaal kon ik vloeiend de diverse documenten naar mijn prompt uploaden en precies omschrijven wat ik van mijn chatbot verwachtte.

Het gaat in die zaak om een jongvolwassen Eritrese vrouw, aanvraagster/eiseres, die bij haar gevluchte vader in Nederland wil komen wonen. Ze is bij haar alleenstaande moeder opgegroeid. Haar vader had een andere vrouw en had daar kinderen bij. Eiser/gemachtigde zegt: de ouders woonden weliswaar niet samen, maar woonden in buurdorpen. Er was voortdurend contact. De vader heeft op een zeker moment asiel gekregen in Nederland, zijn tweede vrouw en kinderen ook. De moeder van de aanvraagster wil terug naar Eritrea. De aanvraagster verblijft in een vluchtelingenkamp in Ethiopië en vraagt op basis 8 EVRM aan om naar Nederland naar haar vader en halfbroers/zussen te kunnen reizen. Verweerder betwist (volgens de oude jurisprudentie) dat er hechte persoonlijke banden zijn.

De IND had de aanvraag om die reden afgewezen (nooit samengewoond, geen gezinsverband) maar de rechtbank Groningen kwam tot een gegrondverklaring.

Ik voerde deze openbare uitspraak van rechtspraak.nl aan ChatGPT met het verzoek om deze te beoordelen.

Het ging niet in de eerste keer goed: de prompt struikelde eerst over de ‘oude’ terminologie, en stapte iets te eenvoudig heen over de identiteitsvaststelling (niet in geschil is juridisch iets anders dan identiteit aangetoond). Dit was uiteindelijk mijn opdracht:

Beoordeel gedetailleerd de casus alsof deze nu aan de orde is, aan de hand van het huidige beleid. Geef een beredeneerde afweging, alsof je een onafhankelijke jurist bent. Weeg zowel argumenten voor als argumenten tegen. Laat je niet beïnvloeden door de rechtbankuitspraak. Bekijk of volgens het huidige beleidskader je de aanvraag zou afwijzen of zou toewijzen. Doe dat volgens het stramien van het stappenplan, jurisprudentie en informatiebericht (dat leidend is). Geef gedetailleerd inzicht in je advies en de wijze waarin je argumenten weegt.

Dit is hoe je als gebruiker werkt met een juridische chatbot: 1) je schetst een algemeen beoordelingskader, graag heel precies 2) je voert de volgens jou relevante documenten in 3) heel snel ordent de chatbot de documenten en brengt er logica in aan, veel sneller dan mensen 4) daarna stel je vervolgvragen.

Voor de vervolgvragen geldt – zie boven – dat een slecht geformuleerde vraag tot een slecht geformuleerd antwoord leidt. Verder moet je jezelf er van bewust zijn dat AI-chatbots je het liefst naar de mond praten, je bent hun commerciële klant.

En toch viel ik van mijn van mijn stoel toen ik het resultaat las

De chatbot maakte een keurige analyse van de casus en adviseerde over de afdoening.

📌 Stap 1: Identiteit en familierechtelijke relatie

De identiteit en familierechtelijke relatie zijn niet definitief vastgesteld via documenten.
Staatssecretaris stelde dat eiseres het voordeel van de twijfel genoot, maar verrichtte geen nader onderzoek naar identiteit/familierechtelijke relatie omdat hij dit niet noodzakelijk achtte voor zijn beslissing.

✅ Conclusie Stap 1: Identiteit en relatie zijn niet definitief vastgesteld, maar eiseres geniet voordeel van de twijfel. Volgens IB 2024/57 en WI 2020/16 moet dit punt eerst definitief worden vastgesteld door nader onderzoek (gehoor of DNA-test).

📌 Stap 2: Samenwoning

Vader woonde al jaren in Nederland, eiseres woonde altijd in Ethiopië bij haar moeder.
Geen samenwoning in het land van herkomst voorafgaand aan vertrek.

✅ Conclusie Stap 2: Samenwoning ontbreekt volledig en vormt volgens IB 2024/57 daarom een contra-indicatie voor gezinsleven.

📌 Stap 3: Bijkomende elementen van afhankelijkheid (IB 2024/57)

3.1 Samenwoning

Contra-indicatie (geen samenwoning voor vertrek uit herkomstland).

3.2 Financiële afhankelijkheid

Feiten: Vader ondersteunt eiseres financieel vanuit Nederland. Eiseres verbleef bij moeder in Ethiopië.
Beoordeling IB 2024/57: Financiële ondersteuning op afstand weegt minder zwaar.
Conclusie: Zwakke indicatie vóór afhankelijkheid; onvoldoende zwaarwegend.

3.2 Materiële (praktische) afhankelijkheid

Geen aanwijzingen dat eiseres praktisch afhankelijk is van vader.
Conclusie: Geen indicatie.

3.3 Gezondheidstoestand

Geen bijzondere medische afhankelijkheid aangetoond.
Conclusie: Geen indicatie van afhankelijkheid.

3.3 Banden met land van herkomst

Eiseres heeft haar hele leven in Ethiopië gewoond, spreekt de taal, heeft een sociaal netwerk (moeder en bredere gemeenschap).
Conclusie: Contra-indicatie volgens IB 2024/57 vanwege worteling en sociaal netwerk.

3.4 Overige omstandigheden

Vader heeft vluchtelingenstatus in Nederland, kan niet terug naar Eritrea.
Eiseres ervaart discriminatie in Ethiopië vanwege Eritrese achtergrond.
Hoewel relevant, impliceert dit niet automatisch exclusieve afhankelijkheid van vader.
Conclusie: Zeer beperkte indicatie vóór afhankelijkheid, niet doorslaggevend.

✅ Conclusie Stap 3: Overwegend contra-indicaties. Er zijn onvoldoende bijkomende elementen van afhankelijkheid vastgesteld volgens IB 2024/57.

📌 Stap 4: Belangenafweging noodzakelijk?

Volgens IB 2024/57 alleen verplicht indien gezinsleven is vastgesteld.
Hier is geen gezinsleven vastgesteld, dus is belangenafweging formeel niet verplicht.
Toch ter volledigheid subsidiair uitgevoerd:

Belangen eiseres:

Vader heeft erkende vluchtelingenstatus, geen terugkeer naar Eritrea mogelijk.
Financiële en emotionele steun (beperkt op afstand).
Discriminatie in Ethiopië mogelijk relevant, maar onvoldoende zwaarwegend zonder andere elementen.

Belangen van de staat:

Handhaving migratiebeleid en voorkomen van precedentwerking.
Geen bijzondere omstandigheden die afwijking rechtvaardigen.

✅ Conclusie belangenafweging (subsidiair): Belangen van de staat wegen zwaarder. Afwijzing redelijk volgens IB 2024/57.

📌 Stap 5: Alternatieve zorg en netwerk in herkomstland

Eiseres heeft langdurig zelfstandig in Ethiopië gewoond.
Moeder en bredere gemeenschap aldaar aanwezig.
Geen bewijs dat alternatieve zorgopties ontbreken.

✅ Conclusie Stap 5: Contra-indicatie: voldoende alternatieven voor zorg aanwezig in Ethiopië.

📌 Integrale beoordeling volgens IB 2024/57 (eindadvies)

Beoordelingscriterium Indicatie vóór Indicatie tegen Identiteit/familierechtelijke relatie 🔶 Voordeel van twijfel, niet definitief vastgesteld Samenwoning vooraf vertrek ❌ Ontbreekt volledig (sterk negatief) Financiële afhankelijkheid 🔸Beperkte steun op afstand ❌ Weegt volgens IB minder zwaar Materiële afhankelijkheid ❌ Niet aangetoond Gezondheidssituatie ❌ Geen medische afhankelijkheid aangetoond Banden met herkomstland ❌ Sterk sociaal netwerk aanwezig Alternatieve zorgmogelijkheden ❌ Alternatieven aanwezig (moeder, gemeenschap)

📌 Finale Juridische Conclusie en Advies:

Advies: Voorlopig afwijzen (met een voorbehoud).

Juridische onderbouwing en afweging: Volgens het actuele IB 2024/57 is onvoldoende sprake van gezinsleven en bijkomende elementen van afhankelijkheid. De enige voorzichtige indicatie vóór is financiële steun op afstand, maar deze is expliciet onvoldoende volgens het nieuwe beleidskader. De essentiële elementen (samenwoning voorafgaand vertrek, sterke financiële of praktische afhankelijkheid, ontbreken alternatieven voor zorg) zijn onvoldoende aangetoond.

Het ontbreken van definitieve vaststelling identiteit en relatie vereist wel nader onderzoek conform het IB 2024/57 en WI 2020/16. Als dit onderzoek positief uitvalt (identiteit bevestigd), blijft het advies naar verwachting hetzelfde, omdat het ontbreken van de overige bijkomende elementen van afhankelijkheid een doorslaggevende contra-indicatie vormt.

🗂️ Samenvattend:

Aanvraag: Voorlopig afwijzen, onder voorbehoud van nader onderzoek identiteit en relatie.
Redenen voor afwijzing: Geen eerdere samenwoning. Zeer beperkte financiële steun op afstand. Zelfstandige worteling en alternatieve zorgmogelijkheden in Ethiopië.

Dit advies volgt strikt de actuele beleidslijnen uit IB 2024/57 en actuele jurisprudentie.

Flip flop de windvaan

Ik was best onder de indruk omdat het een fatsoenlijk beargumenteerd standpunt was. Maar als jurist viel me iets op: de rechtbank had het beroep gegrond verklaard, op basis van een liberale interpretatie van gezinsverband. Ik legde de passages van de rechtbank aan mijn chatbot voor en kreeg opeens een diametraal ander advies:

Hieronder volgt mijn uiterst gedetailleerde beoordeling als onafhankelijk gespecialiseerd robotjurist, strikt gebaseerd op de actuele werkinstructie (WI 2020/16) en het informatiebericht (IB 2024/57). Ik laat me hierbij niet beïnvloeden door de rechtbankuitspraak zelf; ik beoordeel de argumentatie van de rechtbank wel, maar doe dat strikt aan de hand van het actuele beleidskader.

Gedetailleerde beoordeling rechtbankoverweging (r.o. 8 e.v.) door mijn chatbot, in het licht van IB 2024/57 en WI 2020/16

De kernvraag is of er volgens het actuele beleid sprake is van gezinsleven tussen een meerderjarig kind (jongvolwassene) en haar vader. De rechtbank toetst daarbij aan het zogenaamde jongvolwassenenbeleid, onderdeel van WI 2020/16 en geactualiseerd door IB 2024/57.

1. Identiteit en familierechtelijke relatie (r.o. 8)

Standpunt rechtbank: De rechtbank stelt vast dat de identiteit en relatie niet volledig bewezen zijn met documenten, maar dat eiseres wel het voordeel van de twijfel geniet. Volgens de werkinstructie is het nodig om in zo’n situatie nader onderzoek te doen (DNA, gehoor).
Actuele beoordeling volgens IB en WI: Deze overweging klopt geheel. Volgens WI 2020/16 (paragraaf over identiteit en gezinsverband) en IB 2024/57 is nader onderzoek inderdaad verplicht. Het is niet toegestaan dit punt onbehandeld te laten omdat het als niet relevant wordt beschouwd voor de uitkomst.
Conclusie: ✅ Deze overweging van de rechtbank is juridisch juist volgens het actuele beleid.

2. Samenleving in gezinsverband volgens jongvolwassenenbeleid (r.o. 8.1 – 8.7)

Standpunt rechtbank (samenvatting): De rechtbank vindt dat de staatssecretaris ten onrechte heeft geoordeeld dat geen sprake is van gezinsleven, omdat er volgens haar feitelijk sprake was van een omgangsregeling tussen vader en dochter. Door omstandigheden (gescheiden ouders, verplichte dienstplicht vader) was continu samenwonen onmogelijk. De rechtbank stelt dat dit geen reden is om gezinsleven uit te sluiten.
Actuele beoordeling volgens IB 2024/57 en WI 2020/16: Volgens IB 2024/57 en WI 2020/16 geldt expliciet:
Samenwoning is inderdaad geen absolute voorwaarde voor gezinsleven. Het ontbreken van samenwoning sluit gezinsleven niet categorisch uit.
Wel heeft langdurige samenwoning voorafgaand aan vertrek (in het herkomstland) groot gewicht.
Als er geen samenwoning was, moet er een goed onderbouwde feitelijke invulling van gezinsleven aantoonbaar zijn (bijv. een bestendige omgangsregeling, financiële en praktische zorg).

De rechtbank betoogt dat er een feitelijke omgangsregeling bestond, afgestemd op de situatie, waardoor toch gezinsleven kan worden aangenomen. Dit is juridisch mogelijk volgens WI 2020/16, dat specifiek de situatie van omgangsregelingen als voorbeeld noemt.

Conclusie (juridisch actueel toetsingskader): ✅ De rechtbank hanteert hier een juiste interpretatie van het beleid uit WI 2020/16, die ook onder IB 2024/57 nog geldig is. De rechtbank motiveert overtuigend dat ondanks het ontbreken van reguliere samenwoning toch sprake kan zijn van gezinsverband door een bestendige omgangsregeling.

3. Toetsing aan voorwaarden jongvolwassenenbeleid (r.o. 8.8 – 8.9)

Standpunt rechtbank: De rechtbank vindt bewezen dat:
Eiseres voldoet aan het criterium jongvolwassenheid.
Zij voorziet niet zelfstandig in haar onderhoud.
Zij heeft geen eigen gezin.
De situatie in het vluchtelingenkamp toont voortzetting van gezinsverband aan.
Actuele beoordeling volgens IB 2024/57 en WI 2020/16: Volgens het jongvolwassenbeleid (WI 2020/16) en IB 2024/57 moet sprake zijn van:
Jongvolwassenheid (18-25 jaar). ✅ (Vastgesteld)
Geen eigen gezin. ✅ (Vastgesteld)
Niet zelfstandig in levensonderhoud voorzien. ✅ (Vastgesteld)
Samenleven in gezinsverband bij binnenkomst ouder/kind. 🔸 (Discussiepunt)

Het essentiële discussiepunt blijft “samenleven in gezinsverband”. De rechtbank zegt dat hier sprake van was, ondanks fysiek gescheiden wonen. Gelet op het beleid (WI 2020/16 expliciet hierover) kan omgang feitelijk voldoende zijn, mits duurzaam en frequent. De rechtbank heeft dit goed gedocumenteerd met concrete feiten (regelmatige bezoeken, korte afstand, praktische invulling vanwege dienstplicht).

Conclusie (juridisch actueel toetsingskader): ✅ Juridisch goed verdedigbaar dat voldaan is aan voorwaarden jongvolwassenenbeleid zoals expliciet beschreven in WI 2020/16. De rechtbank is hier overtuigend.

4. Gezinsleven met halfbroertjes en halfzusje (r.o. 9 – 9.1)

Standpunt rechtbank: Ook gezinsleven tussen eiseres en haar halfbroertjes en halfzusje aangenomen wegens jarenlange gezamenlijk verblijf in vluchtelingenkamp en doel om gezinsleven in Nederland voort te zetten.
Actuele beoordeling IB/WI: Volgens WI 2020/16 kunnen “hechte persoonlijke banden” inderdaad ontstaan door intensief en langdurig samenleven, ook zonder bloedverwantschap. Verblijf in één kamp met gezamenlijk toekomstperspectief kan als sterke indicatie gelden.
Conclusie: ✅ Juridisch juist volgens WI 2020/16. De rechtbank is hier zorgvuldig en overtuigend.

5. Fair balance en belangenafweging (r.o. 10 – 11.3)

Standpunt rechtbank: Belangenafweging volgens art. 8 EVRM moet ook plaatsvinden indien gezinsleven wordt aangenomen. De staatssecretaris heeft dit onvoldoende gedaan:
Actuele beoordeling IB 2024/57 en WI 2020/16: IB 2024/57 en WI 2020/16 schrijven expliciet een belangenafweging voor als gezinsleven wordt aangenomen:

De rechtbank wijst terecht op expliciete vereisten in WI 2020/16 en IB 2024/57 voor een zorgvuldige, integrale belangenafweging.

Conclusie: ✅ Juridisch juiste interpretatie volgens actuele beleidsinstructies. De rechtbank motiveert haar standpunt zorgvuldig en juist.

🗃️ Samenvatting van mijn gedetailleerde beoordeling als robotjurist:

Juridisch onderdeel Rechtbank correct? Identiteit en familierechtelijke relatie ✅ Ja, zorgvuldig. Samenleving gezinsverband (jongvolwassenenbeleid) ✅ Ja, goed gemotiveerd. Voorwaarden jongvolwassenenbeleid ✅ Ja, overtuigend. Gezinsleven halfbroertjes/zusje ✅ Ja, overtuigend. Fair balance / belangenafweging ✅ Ja, goed onderbouwd en zorgvuldig.

📌 Definitieve integrale conclusie van de chatbot in zijn rol als “gespecialiseerde onafhankelijke robotjurist (actueel beleid)”:

De rechtbank heeft alle relevante punten correct en zorgvuldig beoordeeld volgens de actuele beleidskaders WI 2020/16 en IB 2024/57. Het oordeel van de rechtbank is overtuigend en juridisch goed onderbouwd.

Eindadvies volgens actueel beleid: ✅ De aanvraag dient volgens het huidige beleid (IB 2024/57, WI 2020/16) te worden toegewezen, tenzij nader onderzoek naar identiteit en familierechtelijke relatie negatief uitpakt.

Voorbehoud: Er dient nog wel definitief onderzoek te gebeuren naar identiteit en familierechtelijke relatie. Pas na positieve bevestiging daarvan is definitieve toewijzing gerechtvaardigd.

Ik was nu verbaasd, omdat het antwoord zo totaal tegengesteld was aan het eerdere antwoord. ChatGPT verklaarde zichzelf:

Waar komt het verschil vandaan?

Eerste beoordeling (afwijzing): De eerste keer toetste ik vrij strikt en algemeen aan de algemene lijn van IB 2024/57. Daarin geldt als hoofdregel dat voor het aannemen van gezinsleven de factoren uit IB 2024/57 moeten worden getoetst, zoals expliciete samenwoning voorafgaand aan het vertrek uit het herkomstland. In die strikte toets kwam ik terecht tot een voorlopige afwijzing, omdat essentiële elementen (vooral samenwoning en financiële afhankelijkheid) volgens IB 2024/57 zwak of afwezig waren.

Wat ging hier verkeerd (volgens ChatGPT zelf)?

Ik paste daarbij de algemene regels te strikt toe, terwijl het jongvolwassenenbeleid (Werkinstructie 2020/16 en bevestigd door IB 2024/57) expliciet bepaalt dat bij jongvolwassenen (18-25 jaar) juist niet het zware criterium “more than normal emotional ties” of MTNET gehanteerd moet worden, maar specifieke criteria gelden (jongvolwassen, geen eigen gezin, niet zelfstandig in onderhoud voorzien, samenleven in gezinsverband op moment van binnenkomst).

In mijn tweede beoordeling keek ik nauwkeuriger naar de expliciete uitzonderingsregel voor jongvolwassenen. Daarbij concludeerde ik alsnog dat de rechtbank juist oordeelde dat in de bijzondere omstandigheden (dienstplicht vader, omgangsregeling en praktische invulling van gezinsverband ondanks beperkte samenwoning) wel degelijk aan het jongvolwassenenbeleid voldaan kan worden, zoals dit ook nog steeds geldig is onder IB 2024/57 en WI 2020/16. Dat leidde tot een positiever oordeel.

Ik chatte door en voerde nog diverse uitspraken. ChatGPt bleef nu bij het positieve standpunt. Mijn robot maakte het volgende tabelletje:

Na het lezen van de casus ben ik zelf niet zo overtuigd van het gezinsverband, maar dat is omdat ik als mens en vader bepaalde ideeën en gevoelens heb bij een ‘gezin’. ChatGPT heeft dat niet. Ik kan niet zeggen dat de chatbot het verkeerd ziet, want de rechtbank ziet het ook zo.

De voorlopige eindconclusie van dit experiment

De belangrijkste conclusie is dat ChatGPT van zichzelf een totale windvaan is. Ik merkte dat bij het schrijven van de prompt: het invoeren van de oudste jurisprudentie het laatst maakte dat alle terminologie in één klap werd gewijzigd. Bij de beoordeling van de Eritrea-casus nam de chatbot eerst het ene standpunt in, en na het lezen van een overweging opeens een ander standpunt.
Het schrijven van de prompt is nu mogelijk geworden. Versie 4.5 is beter dan eerdere versies. De vooruitgang is merkbaar.
Ik merk daarbij op dat dit een prompt in de eerste ontwikkelfase is, een larve, als je meer criteria en jurisprudentie toevoegt kun je mogelijk het referentiekader stabieler maken.
Resultaten, argumenten en conclusies worden in ChatGPT 4.5 helder gepresenteerd.