Nog veel meer halen uit je AI (3)
Wat zijn promptstructuren?
Promptstructuren zijn vaste structuren voor het opstellen van instructies aan AI-systemen, zoals ChatGPT. In plaats van willekeurig een vraag te stellen, gebruik je een patroon dat past bij de taak die je wilt uitvoeren. Daarmee stuur je de AI veel preciezer aan, krijg je betere output en kun je doelgerichter werken.
Promptstructuren maken het werk met een large language model (LLM) interactiever, efficiënter en betrouwbaarder. Ze zijn vooral nuttig voor juristen die complexe, contextgevoelige taken uitvoeren waarbij nuance en structuur essentieel zijn.
1. Deskundigenstructuur
Laat de AI een rol aannemen
Bij het Persona Pattern laat je de AI zich gedragen als een specifieke persoon of deskundige. Bijvoorbeeld: een advocaat, een rechter, een juridisch adviseur of zelfs een stagiair. Dit helpt de AI om zich te richten op een specifieke invalshoek, schrijfstijl en inhoudelijke focus.
Voorbeeldprompt:
“Gedraag je als een ervaren contractenadvocaat met 30 jaar praktijkervaring. Analyseer het volgende contract op risico’s en tegenstrijdigheden, en geef oplossingsrichtingen.”
Toepassing voor juristen:
- Verschillende perspectieven simuleren (bijvoorbeeld die van een advocaat versus die van een rechter)
- Kwaliteitscheck: laat AI reageren als griffier of als wederpartij
- Stijlimitatie: laat AI schrijven als een stagiair of senior
Hoe preciezer je de rol benoemt, hoe beter de AI begrijpt welk denkkader en welke toon je verwacht. De prompt “Gedraag je als een contractenadvocaat” geeft een vaag profiel, terwijl “ervaren contractenadvocaat” al zorgt voor gestructureerdere en pragmatischere output. Voeg je daar “met 30 jaar praktijkervaring” aan toe, dan activeer je het volledige repertoire van de AI: juridisch geheugen, praktijkgericht advies en meer durf om keuzes te maken. Hoe meer context je meegeeft, hoe meer de AI schrijft alsof het zelf verantwoordelijk is voor de kwaliteit van het advies. Overigens is dat nog steeds geen garantie voor foutloosheid: controleren moet je zelf doen.
2. Brainstormstructuur
Vraag om meerdere benaderingen
De brainstormstructuur vraagt de AI om verschillende manieren te benoemen waarop je een juridische kwestie kunt benaderen, inclusief een vergelijking van de voor- en nadelen.
Voorbeeldprompt:
“Voor elk juridisch argument dat ik presenteer: geef de beste alternatieve benaderingen. Vergelijk de voor- en nadelen. Voeg ook mijn oorspronkelijke redenering toe. Vraag me daarna welke benadering ik wil gebruiken.”
Toepassing voor juristen:
- Strategisch denken bij pleitnota’s of verweerschriften
- Keuzedocumentatie bij advies aan cliënten
- Varianten van beslissingen verkennen met oog op risico’s
Interessant is om de AI gericht te laten nadenken over tegenargumenten, te laten brainstormen vanuit het standpunt van oppositie.
3. Tegenvraagstructuur
Laat de AI doorvragen om beter te begrijpen
Dit patroon dwingt de AI om zélf aanvullende vragen te stellen voordat het antwoord geeft. Zo krijgt het systeem meer context en voorkom je dat het gokt of veralgemeent. Het leidt tot betere onderbouwing en consistentere redeneringen.
Voorbeeldprompt 1:
“Als ik je vraag een contract op te stellen, stel dan eerst 5 aanvullende vragen over voorwaarden, verplichtingen en relevante wetgeving. Gebruik de antwoorden om een degelijk contract op te bouwen.”
Voorbeeldprompt 2:
“Als ik je een casus geef, stel dan eerst verdiepende vragen over feiten, jurisprudentie en toepasselijke regels. Gebruik die antwoorden om tot een goed onderbouwde analyse te komen.”
Toepassing voor juristen:
- Nauwkeurige intake van een casus
- Interne kwaliteitscontrole bij besluitvorming
- Dossiervoorbereiding voor pleidooi of advies
4. Begeleidingsstructuur
Laat de AI jou ondervragen
Bij het Begeleidingsstructuur draait de interactie om. Jij geeft een leerdoel, en de AI stelt jou vragen. Dat maakt dit patroon ideaal om je eigen kennis te verdiepen of om gecoacht te worden in het oplossen van een juridisch probleem.
Basisstructuur:
“Stel mij vragen om [doel] te bereiken. Blijf vragen stellen totdat ik zeg dat je moet stoppen. Stel de vragen één voor één.”
Voorbeeldprompt:
“Stel mij vragen over hoe een wet tot stand komt, zodat ik het proces beter begrijp. Stop als ik dat aangeef. Stel de vragen één voor één.”
Toepassing voor juristen:
- Zelftoets bij juridische onderwerpen
- Coaching bij analyseren van complexe problemen
- Training van stagiairs of nieuwe medewerkers
Waarom promptstructuren werken
✅ Ze dwingen je om bewust na te denken over je vraag
✅ Ze maken AI-interactie herhaalbaar en betrouwbaar
✅ Ze verkleinen de kans op hallucinaties of vage antwoorden
✅ Ze helpen bij training, analyse, toetsing en strategie
Voor juristen betekent dit: meer controle over de output, betere aansluiting bij de juridische praktijk, en effectiever gebruik van AI in je werkproces.
Wil je leren werken met deze prompt patterns, of maatwerk-patronen ontwikkelen voor jouw rechtsgebied? Op Cyberlawyer.nl vind je voorbeelden, templates en trainingen. Neem contact op voor workshops, een AI-check van je werkproces of sparring over juridisch ontwerp.